تعریف نکاح

تعریف لغوی

نکاح در لغت به معنای ضمّ (یکجا کردن دو چیز) است. (✅ اصلاح: ضم → ضمّ)

این واژه از نَکْح گرفته شده و سه معنا دارد:

1. به معنای وطی (جماع / مباشرت جنسی)
2. به معنای وطی + عقد
3. به معنای عقد

(✅ اصلاح نگارشی + مرتب سازی)

تعریف اصطلاحی

نکاح در اصطلاح به عقدی (ایجاب و قبول) گفته می‌شود که حق استمتاع (لذت بردن مشروع) را برای طرفین جایز می‌سازد.

(✅ اصلاح: متاع → استمتاع / لزت → لذت / جمله‌بندی)

دلایل مشروعیت نکاح

۱. قرآن کریم

«وَأَنْكِحُوا الْأَيَامَىٰ مِنكُمْ» یعنی: مجردهای خود را به نکاح درآورید سوره نور، آیه ۳۲

(✅ اصلاح: قرانکریم → قرآن کریم)

۲. سنت پیامبر ﷺ

مشروعیت نکاح هم از حدیث قولی و هم حدیث فعلی ثابت است.

حدیث قولی: «فَمَنْ رَغِبَ عَنْ سُنَّتِي فَلَيْسَ مِنِّي» (هر کس از سنت من روی‌گردان شود از من نیست)

(➕ اضافه: متن کامل‌تر)

۳. اجماع

همه علما اتفاق نظر دارند که نکاح مشروع و جایز است.

(✅ اصلاح: این اتفاق داردند → اتفاق دارند)

۴. عقل

عقل نیز حکم می‌کند که:

• مرد به زن میل دارد
• زن به مرد میل دارد و نکاح راه مشروع برای این نیاز است.

(✅ اصلاح جمله‌بندی)

حکم نکاح

مراد از حکم در اینجا بیان وصف نکاح است.

نکاح وابسته به استطاعت (توانایی) است. (✅ اصلاح)

این توانایی در مرد (و گاهی زن) دو نوع است:

1. توان باء (توان جنسی) (✅ اصلاح: باه → باء)
2. توان مالی (توان پرداخت نفقه)

(➕ اضافه توضیح)

ارکان نکاح

۱. صیغه

تعریف لغوی

صیغه در لغت به معنای لفظ یا کلمه است. (✅ اصلاح)

تعریف اصطلاحی

در اصطلاح، صیغه عبارت است از: ایجاب و قبول بین دو طرف عقد.

یعنی:

• یک طرف الزام وارد کند (ایجاب)
• طرف دیگر بپذیرد (قبول)

(✅ اصلاح ساختار)

ایجاب

تعریف لغوی

ایجاب به معنای واجب کردن است.

تعریف اصطلاحی نزد حنفی‌ها

لفظی است که:

• اول صادر شود
• الزام ایجاد کند

(✅ اصلاح: صطلاح → اصطلاح)

قبول

تعریف لغوی

قبول به معنای پذیرش است.

تعریف اصطلاحی

پذیرش ایجاب را قبول می‌گویند.

در نزد احناف: قبول یعنی پذیرفتن الزام.

(✅ اصلاح نگارشی)

اختلاف احناف و جمهور

نظر جمهور علما

• ایجاب از طرف خاطب (مرد)
• قبول از طرف مخطوبه (زن)

نظر احناف

هیچ مشکلی نیست که:

• زن ایجاب کند
• مرد قبول کند

یا برعکس

(➕ اضافه توضیح واضح)

شروط ایجاب و قبول

۱. موافقت جانبین

یعنی: ایجاب و قبول باید کاملاً مطابق هم باشند.

مثال: اگر بگوید: تو را به نکاح خود گرفتم با مهر 1000 باید قبول نیز همان 1000 باشد

(➕ اضافه مثال)

۲. اتحاد مجلس

یعنی ایجاب و قبول باید در یک مجلس صورت گیرد.

نمی‌شود:

• ایجاب امروز
• قبول فردا

(✅ اصلاح جمله)

نکته مهم:

• اتحاد مکانی شرط نیست
• اتحاد زمانی شرط است

یعنی در یک زمان ایجاب و قبول انجام شود.

(➕ اضافه مهم برای امتحان)